Ga jij slim om met hoogbegaafde kinderen in je klas?

maandag 13 maart 2017

‘Hoogbegaafde kinderen redden zich wel.’ Het is één van de grootste valkuilen in het onderwijs als het gaat om hoogbegaafde kinderen in je klas. Onderzoeker Anne Rohn en projectleider Jan Ferweda van NHL Hogeschool werken aan het project 'Hoogbegaafdheid, De Meester de Baas' om leerkrachten bewust te maken van de specifieke onderwijs- en begeleidingsbehoeften van deze doelgroep. “Er valt nog zoveel te leren.” Vijf tips om slim om te gaan met hoogbegaafde kinderen in je klas.

1. Neem je leerling serieus

Neem je leerling serieus; het klinkt als de eerste les die je krijgt op de Pabo. Maar niet voor niets staat deze tip met stip op nummer één. Hoogbegaafde kinderen zien en ervaren dingen anders en kunnen daardoor verrassend gedrag vertonen. Jan: “Neem het voorbeeld van een jongetje dat met een blokje op tafel speelt, dat constant op de grond valt. De conclusie is al snel dat hij motorisch niet zo handig is. Maar bij later doorvragen blijkt dat hij bewust op zoek is naar het kantelpunt van het blokje. Vraag daarom altijd door en neem je leerlingen serieus, ook als gedrag in eerste instantie niet logisch lijkt. Respect en doorvragen vormen de basis om hoogbegaafde leerlingen te begrijpen.”

2. Zorg voor een veilige omgeving

Een veilige omgeving waarin je jezelf kunt zijn, is essentieel om optimaal te kunnen presteren. Dat geldt zeker ook voor de schoolklas. Maar een veilige omgeving bieden, is niet altijd eenvoudig. Anne: “Je ziet dat hoogbegaafde kinderen vaak moeite hebben om aansluiting te vinden bij kinderen uit hun groep. In veel gevallen zijn ze cognitief al veel verder dan leeftijdsgenoten en dat kan ervoor zorgen dat ze buiten de boot vallen. Het is van groot belang om open en eerlijk te praten over talenten. Waar de één goed is in sport, kan de ander uitstekend leren. Iedereen heeft zijn eigen talenten, dat maakt je wie je bent. Richt je daarom op het 'zijn' van het kind in plaats van het 'kunnen'. Daarmee zorg je voor een veilige omgeving waarin iedereen zichzelf mag en durft te zijn.”

3. Bied ruimte om te ontdekken

In iedere klas hangt een bord met een overzicht van taken. Maar wat nou als je iedere keer eerder klaar bent? “Geef leerlingen de ruimte om te ontdekken”, knikt Jan. “Daag hoogbegaafde kinderen uit om zaken dieper uit te zoeken. Geef ze de tijd om onderwerpen waar ze van nature in geïnteresseerd zijn, ook op school verder uit te werken. Veel hoogbegaafde leerlingen ervaren het schoolse systeem als een strak keurslijf, waarin ze zich beperkt voelen in hun autonomie. Laat dat af en toe los en geef ze de tijd en ruimte om zichzelf, de lesstof en de wereld om hen heen te ontdekken.”

4. Behoud de structuur

‘Geef hoogbegaafde leerlingen de ruimte’ wil echter niet zeggen dat je ze volledig hun gang kunt laten gaan, benadrukt Anne. “Het grote risico is dat je denkt: dit kind wil een compleet andere route: prima, zoek het maar uit. Maar vaak is er juist bij deze doelgroep veel behoefte aan structuur en houvast. Voorkom dat ze gaan zwemmen, maar geef de begeleiding die past bij het kind. Bespreek wat hij of zij graag wil onderzoeken en vraag waar je bij kunt helpen. En spreek altijd af hoeveel tijd er is en wat je van ze verwacht. Structuur én ruimte bieden moeten hand in hand gaan.”

5. Coach op proces, niet op product

Een tien halen op je toets, het is voor de meeste kinderen de ultieme beloning. Maar wat als je zonder moeite op iedere toets een tien scoort? Waar ligt dan nog de uitdaging? “In de persoonlijke ontwikkeling”, vertelt Anne. “Focus bij het geven van feedback op wat er goed ging tijdens het proces en schenk aandacht aan persoonlijke leerdoelen. ‘Ik vind het knap dat je hier zo geconcentreerd mee bezig bent geweest’ is voor een hoogbegaafde leerling een mooier compliment dan ‘Wat knap, al weer een tien’. Coach daarom meer op proces in plaats van op product.”

Wil je meer weten over hoogbegaafdheid en kritisch meedenken over ons project? Kom woensdag 3 mei naar de bijeenkomst over hoogbegaafdheid bij Cedin in Drachten van 17.00 uur tot 20.00 uur. Naast een interessante spreker is er aandacht voor het project De Meester de Baas, waarin de ontwikkeling van een serious game centraal staat. Je kunt je al opgeven door een mail te sturen naar Jan Ferweda: ferweda@nhl.nl.

Voor meer informatie over het onderzoek De Meester de Baas of aanmelden voor de nieuwsbrief, neem contact op met Jan Ferweda: ferweda@nhl.nl.